+22 °С
Облачно
Общие статьи
27 Мая 2021, 07:19

Был донъяла шиғри ҡанатлылар, юғарыраҡ оса барыбер!

Әҙәбиәтебеҙ классигы Мостай Кәримдең шундай һүҙҙәре бар: “Мин кешеләрҙе ике төркөмгә бүләм. Берәүҙәре, планетаның бер тапҡыр ҙа Ҡояш төшмәгән яғында йәшәйҙәр, ҡалғандары – гел яҡты яғында. Улар – шиғриәт, йыр-моң яратҡан кешеләр. Рәхмәт һеҙгә, планетаның яҡты яғында, шиғри һүҙле йыр-моң илендә йәшәүселәр!”Благовар районында йәшәп, ижад иткән бер төркөм авторзарының шиғырҙарын тәҡдим тәбеҙ. Ашыҡма, һин, ғүмер, ашыҡма!Ашыҡма, һин, ғүмер ашыҡма,Йылдар йомғағын бик тиҙ һүтергә.Хоҙай беҙгә оҙон ғүмер биреп,Тура килһен шуны үтергә.Әле генә бала инек...Уйнап үҫтек атай өйөндә.Кескенәнән илһам таптыҡ,Башҡорт, татар, урыҫ көйөндә.Һиҙелмәйсә үтеп тә киткән,Ҡыңғыраулы мәктәп йылдары.Мөхәббәттең сәскә атҡан сағы-Шаһит ине Былышлы юлдары.Аңламай ҙа, һиҙмәйсә лә ҡалдыҡ,Балаларҙың үҫеп еткәнен.Үҙ ояларын ҡороп, беҙгә –Ейәндәр ҙә бүләк иткәндәрен.Йыл артынан йылдар үтеп торған –Килеп еткән ғүмер көҙө лә!Уның әле 65-е генә түгел,Шулай һүтелер, хатта, йөҙө лә!Рәфхәт Асаев,Языков ауылы. Йылмайыуҙы һиңә бүләк итепЙылмайыуҙы һиңә бүләк итеп,Болот булып йөҙәм күктәрҙән.Йылы ямғыр тамсылары булып,Биттәреңдән үбәм, күҙҙәрҙән.Ер еләге булып янып бешәм,Ҡояш төшкән йәмле яланда.Ҡуйы томандарҙа үтер өсөнҺуҡмаҡ булам һинең юлыңда.Таң елендә сирень шаулағандай,Мин (өн)дәшермен һиңә һаҡ ҡына.Күңелем менән наҙлапҡосаҡлармын,Көт, ҡәҙерлем, мине саҡ ҡына.Төҙәтермен булған яңылыштарҙы,Мөхәбәтем, бәлки, иретер.Артыҡ һүҙҙәр әйтмә, зинһар, миңә,Һинең өсөн, йәнем, мин бер – Сер...Филзә Ҡолойова,Языков ауылы. Алмағастар сәскә атҡанда Ап-аҡ сәскә атҡан алмағастар –Беҙҙең мөхәббәткә шаһиттар.Йөрәктәрҙән таша һөйөү хисе –Йәмле ине яҙғы ваҡыттар.Сәскә еҫе менән һине һөйөүӘйләндерҙе минең башымды.Үҙем аңламаным был миҙгелдә –Саф һөйөүҙең ошо башымы?Яҙғы тойғоларым, һөйөү менәнБарыһы ла бергә ҡушылды.Тәүге мөхәббәттең сәскәләре,Тәүге һөйөү хисе ошомо?Алма сәскәләре араһындаТәүге үбешеүҙәр ҡыйыуһыҙ.Йөрәктәргә һыймай ҡайнапташҡанХистәрҙе юҡ ине тыйыусы.Бөтә донъя әйләнгәндәй һымаҡҠушылғандай ере, күге лә.Бер миҙгелгә ҡалдыҡ тик икебеҙ,Тик мин генә һинең күҙеңдә.Ап-аҡ сәскә беҙҙе сорнап алған,Донъялар ҙа ап-аҡ күренә.Күҙҙәреңдә бәхет осҡондары,Бәхетлебеҙ икәү бөгөнгә.Флүр Абдраҡипов,Языков ауылы. Ант итһәм дә...Нисә тапҡыр анттар иттем инде,Асмаҫҡа, тип йәнде беркемгә.Күптән ваҡыт бер ҡатлылығымдыңБурҙан яманлығын белергә.Анттар итмәгәйең, әллә нишлә,Шулай яратылғас донъяға.Йәнеңде бер шарҙар асып ҡуйғас,Түҙәргә шул таштар яуғанда.Үкенептәр күпме ант итһәм дә,Йәшәйем был донъяны яратып:Яратыуҙың ғына көсө етәГөлдәр үҫтерергә таш ватып.Яңғыҙ ҡалып ҡара... Төнгә ҡалдым. Ҡап-ҡараңғы урам...Тик ел генә мине тирәләй.Әсе елдән бигерәк, йәндәремде,Өҙгөләйҙер шикме, әллә ней.Тирә-яҡта шом шәүләһе бары,Тәҙрәләрҙә генә яҡты ут....Ҡараңғыла, тыштан ҡарағанда,Яҡты тәҙрә үҙе бәхет к(е)ү(е)к.Сит тәҙрәләр, яҡтылары менән,Ҡыҙыҡтыра ғына, йылытмай.(Өйҙә саҡта, йәшәй белмәйбеҙ ник,Бер-беребеҙҙең йәнен илатмай.)...Йылы өйөң, өйҙәгеләреңдеңҠәҙерҙәрен килһә, беләһең,Ҡара төндә, үҙәк өҙгөс елдә,Яңғыҙ ҡалып ҡара, берәр һин...Гәүһәр Йосопова,Иваненково ауылы. Шулай ҡалам Айырмаһа ине ХоҙайЯҙмышыма төшкән юлдан.Өшөгәнгә йылы һуҙҙымЫсын күңелдән, саф пак ҡулдан.Ят күҙҙәрҙә йәш күрһәм дәЙөрәгемдән тамды ҡаным.Ситләп үтмә, йыуат, тинем,Хәле, тинем, ауыр уның.Яңылыш аҙым ҡылманыммы –Кәрәк микән быны эшләү?Бүре балаһын бүреккәҺалһаң да бит уйы тешләү.Һәр тарафта бар булмышымКемдер өсөн ниңә янған?Кәрәкмәйҙер ул яныуҙар-Сөнки тормош уйын-ялған.Ғүмер инде үтеп бара(Әҙәмдәрҙе аңлап ҡара),Миңә уңыш юлдаш булһа,Дуҫ тигәндең йөҙө ҡара.Әйтерһең дә мин уларҙыңБәхетенә ҡулым һуҙған...Ә шулай ҙа шулай ҡалам,Сөнки шулай ғүмер уҙған.Үкенестәр йыраҡ тора,Үкенергә уйламайым да.«Таш атҡанға аш ат, балам»,-Васыят итеп атай-әсәйӘйткән ине заманында...Хәмит Бәширов,Языков ауылы. Их, әсәйем, хәлем ауыр Их, әсәйем, хәлем ауыр,Йәшәйем һине һағынып.Яраланған аҡҡош кеүек,Ялғыҙ ҡанат ҡағынып.Аяҙ көндө йәшен атты,Киттең яңғыҙ ҡалдырып.Ел ҡыйнаған аҡ ҡайындай,Көнөм үтә ҡаңғырып.Ғүмер ебен һүткән һайын,Күңел нығ(ы)раҡ юҡһына.Һинең сабырлығыңдыУйлап хайран ҡалына.Һәр ваҡытта тойормон минҺинең ҡосаҡ йылыңды.Мине һөйөп, наҙлап баҡҡанЙыйырсыҡлы ҡулыңды. ***Һағынып үтәм йылдарыма,Һағынып сығам юлдарыма.Юғалмаһын һағыштарым,Һине һағыныу татлы миңә.Таң артынан таңдар ата,Һинең өсөн доға ҡылам.Ҡәҙереңде белдем микән?Үҙ-үҙемдән һорау алам.Түҙ, йөрәгем, һулҡылдама!Доғаларым ирешһен.Бер кем дә мәңгелек түгел,Тыныс ятһын әсәйем.Зыя Латыпов,Яңыш ауылы.

Әҙәбиәтебеҙ классигы Мостай Кәримдең шундай һүҙҙәре бар: “Мин кешеләрҙе ике төркөмгә бүләм. Берәүҙәре, планетаның бер тапҡыр ҙа Ҡояш төшмәгән яғында йәшәйҙәр, ҡалғандары – гел яҡты яғында. Улар – шиғриәт, йыр-моң яратҡан кешеләр. Рәхмәт һеҙгә, планетаның яҡты яғында, шиғри һүҙле йыр-моң илендә йәшәүселәр!”
Благовар районында йәшәп, ижад иткән бер төркөм авторзарының шиғырҙарын тәҡдим тәбеҙ.
Ашыҡма, һин, ғүмер, ашыҡма!
Ашыҡма, һин, ғүмер ашыҡма,
Йылдар йомғағын бик тиҙ һүтергә.
Хоҙай беҙгә оҙон ғүмер биреп,
Тура килһен шуны үтергә.
Әле генә бала инек...
Уйнап үҫтек атай өйөндә.
Кескенәнән илһам таптыҡ,
Башҡорт, татар, урыҫ көйөндә.
Һиҙелмәйсә үтеп тә киткән,
Ҡыңғыраулы мәктәп йылдары.
Мөхәббәттең сәскә атҡан сағы-
Шаһит ине Былышлы юлдары.
Аңламай ҙа, һиҙмәйсә лә ҡалдыҡ,
Балаларҙың үҫеп еткәнен.
Үҙ ояларын ҡороп, беҙгә –
Ейәндәр ҙә бүләк иткәндәрен.
Йыл артынан йылдар үтеп торған –
Килеп еткән ғүмер көҙө лә!
Уның әле 65-е генә түгел,
Шулай һүтелер, хатта, йөҙө лә!
Рәфхәт Асаев,
Языков ауылы.
Йылмайыуҙы һиңә бүләк итеп
Йылмайыуҙы һиңә бүләк итеп,
Болот булып йөҙәм күктәрҙән.
Йылы ямғыр тамсылары булып,
Биттәреңдән үбәм, күҙҙәрҙән.
Ер еләге булып янып бешәм,
Ҡояш төшкән йәмле яланда.
Ҡуйы томандарҙа үтер өсөн
Һуҡмаҡ булам һинең юлыңда.
Таң елендә сирень шаулағандай,
Мин (өн)дәшермен һиңә һаҡ ҡына.
Күңелем менән наҙлап
ҡосаҡлармын,
Көт, ҡәҙерлем, мине саҡ ҡына.
Төҙәтермен булған яңылыштарҙы,
Мөхәбәтем, бәлки, иретер.
Артыҡ һүҙҙәр әйтмә, зинһар, миңә,
Һинең өсөн, йәнем, мин бер – Сер...
Филзә Ҡолойова,
Языков ауылы.
Алмағастар сәскә атҡанда
Ап-аҡ сәскә атҡан алмағастар –
Беҙҙең мөхәббәткә шаһиттар.
Йөрәктәрҙән таша һөйөү хисе –
Йәмле ине яҙғы ваҡыттар.
Сәскә еҫе менән һине һөйөү
Әйләндерҙе минең башымды.
Үҙем аңламаным был миҙгелдә –
Саф һөйөүҙең ошо башымы?
Яҙғы тойғоларым, һөйөү менән
Барыһы ла бергә ҡушылды.
Тәүге мөхәббәттең сәскәләре,
Тәүге һөйөү хисе ошомо?
Алма сәскәләре араһында
Тәүге үбешеүҙәр ҡыйыуһыҙ.
Йөрәктәргә һыймай ҡайнап
ташҡан
Хистәрҙе юҡ ине тыйыусы.
Бөтә донъя әйләнгәндәй һымаҡ
Ҡушылғандай ере, күге лә.
Бер миҙгелгә ҡалдыҡ тик икебеҙ,
Тик мин генә һинең күҙеңдә.
Ап-аҡ сәскә беҙҙе сорнап алған,
Донъялар ҙа ап-аҡ күренә.
Күҙҙәреңдә бәхет осҡондары,
Бәхетлебеҙ икәү бөгөнгә.
Флүр Абдраҡипов,
Языков ауылы.
Ант итһәм дә...
Нисә тапҡыр анттар иттем инде,
Асмаҫҡа, тип йәнде беркемгә.
Күптән ваҡыт бер ҡатлылығымдың
Бурҙан яманлығын белергә.
Анттар итмәгәйең, әллә нишлә,
Шулай яратылғас донъяға.
Йәнеңде бер шарҙар асып ҡуйғас,
Түҙәргә шул таштар яуғанда.
Үкенептәр күпме ант итһәм дә,
Йәшәйем был донъяны яратып:
Яратыуҙың ғына көсө етә
Гөлдәр үҫтерергә таш ватып.
Яңғыҙ ҡалып ҡара...
Төнгә ҡалдым. Ҡап-ҡараңғы урам...
Тик ел генә мине тирәләй.
Әсе елдән бигерәк, йәндәремде,
Өҙгөләйҙер шикме, әллә ней.
Тирә-яҡта шом шәүләһе бары,
Тәҙрәләрҙә генә яҡты ут.
...Ҡараңғыла, тыштан ҡарағанда,
Яҡты тәҙрә үҙе бәхет к(е)ү(е)к.
Сит тәҙрәләр, яҡтылары менән,
Ҡыҙыҡтыра ғына, йылытмай.
(Өйҙә саҡта, йәшәй белмәйбеҙ ник,
Бер-беребеҙҙең йәнен илатмай.)
...Йылы өйөң, өйҙәгеләреңдең
Ҡәҙерҙәрен килһә, беләһең,
Ҡара төндә, үҙәк өҙгөс елдә,
Яңғыҙ ҡалып ҡара, берәр һин...
Гәүһәр Йосопова,
Иваненково ауылы.
Шулай ҡалам
Айырмаһа ине Хоҙай
Яҙмышыма төшкән юлдан.
Өшөгәнгә йылы һуҙҙым
Ысын күңелдән, саф пак ҡулдан.
Ят күҙҙәрҙә йәш күрһәм дә
Йөрәгемдән тамды ҡаным.
Ситләп үтмә, йыуат, тинем,
Хәле, тинем, ауыр уның.
Яңылыш аҙым ҡылманыммы –
Кәрәк микән быны эшләү?
Бүре балаһын бүреккә
Һалһаң да бит уйы тешләү.
Һәр тарафта бар булмышым
Кемдер өсөн ниңә янған?
Кәрәкмәйҙер ул яныуҙар-
Сөнки тормош уйын-ялған.
Ғүмер инде үтеп бара
(Әҙәмдәрҙе аңлап ҡара),
Миңә уңыш юлдаш булһа,
Дуҫ тигәндең йөҙө ҡара.
Әйтерһең дә мин уларҙың
Бәхетенә ҡулым һуҙған...
Ә шулай ҙа шулай ҡалам,
Сөнки шулай ғүмер уҙған.
Үкенестәр йыраҡ тора,
Үкенергә уйламайым да.
«Таш атҡанға аш ат, балам»,-
Васыят итеп атай-әсәй
Әйткән ине заманында...
Хәмит Бәширов,
Языков ауылы.
Их, әсәйем, хәлем ауыр
Их, әсәйем, хәлем ауыр,
Йәшәйем һине һағынып.
Яраланған аҡҡош кеүек,
Ялғыҙ ҡанат ҡағынып.
Аяҙ көндө йәшен атты,
Киттең яңғыҙ ҡалдырып.
Ел ҡыйнаған аҡ ҡайындай,
Көнөм үтә ҡаңғырып.
Ғүмер ебен һүткән һайын,
Күңел нығ(ы)раҡ юҡһына.
Һинең сабырлығыңды
Уйлап хайран ҡалына.
Һәр ваҡытта тойормон мин
Һинең ҡосаҡ йылыңды.
Мине һөйөп, наҙлап баҡҡан
Йыйырсыҡлы ҡулыңды.
***
Һағынып үтәм йылдарыма,
Һағынып сығам юлдарыма.
Юғалмаһын һағыштарым,
Һине һағыныу татлы миңә.
Таң артынан таңдар ата,
Һинең өсөн доға ҡылам.
Ҡәҙереңде белдем микән?
Үҙ-үҙемдән һорау алам.
Түҙ, йөрәгем, һулҡылдама!
Доғаларым ирешһен.
Бер кем дә мәңгелек түгел,
Тыныс ятһын әсәйем.
Зыя Латыпов,
Яңыш ауылы.
Читайте нас